Google
19 02 2008

Rüzgarların Oluşturduğu Şekiller

GÜNEŞTEN GELEN GÜÇ: DIŞ KUVVETLER

 

RÜZGÂRLARIN OLUŞTURDUĞU ŞEKİLLER

 

Rüzgârlar, kopardıkları parçacıkları havalandırarak taşımak, bu parçacıkları çarptırarak aşındırmak ve gücü bitince de biriktirmek yoluyla yeryüzünde şekillendirme yaparlar.

Rüzgârlar, en fazla kurak ve yarıkurak bölgelerde etkilidirler. Çünkü, bu bölgelerde bitki örtüsü zayıf, arazi kuru, rüzgâr hızlıdır.

Rüzgâr Aşındırma Şekilleri

Rüzgârlar, güçleri ölçüsünde yeryüzünden kopardıkları parçacıkları veya mevcut materyalleri sürükleyerek, havalandırarak taşırlar ve önüne çıkan engellere çarptırırlar. Bunun sonucunda, kayaların yüzeyinde çizikler ve oyuklar oluşur. Aşınmaya karşı farklı dirençteki tabakalar üst üste oluşmuş ise bu oyuklar büyür ve bazı şekiller meydana gelir. Bu şekillerin en sık görülenleri şeytan masaları (mantar kayalar)Tafoni ve Yardang tır.

Mantarkaya:

 Rüzgarlar taşıdığı materyalleri kayaların alt kısmına çarparak aşındırırlar. Aşınmayan kısımlar mantara benzediği için mantarkaya ismi verilir.

                                                                                 

                                                                                  Mantarkaya        

                                            http://www.gulsehir.gov.tr/resimler/mantarkaya.gif

Tafoni:

Taşların sular tarafından yumuşak kısımlarının eritilmesi ve aşındırılması sonucu kayaçlar üzerinde küçük oyuklar oluşur bu oyukara tafoni denir.

                                                                                         Tafoni

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Tafoni.jpg/800px-Tafoni.jpg

Yardang:

 Kayaçların yumuşak kısımları kolay aşınırken, sert kısımları zor aşınır. Böylece yüzeyde küçük çukur ve tümseklerden oluşan bir görüntü ortaya çıkar böyle arazilere yardang denir.

 

                      

                                   Yardang

     http://www.wavecrestdiscoveries.com/images/yardang%20series.jpg

Rüzgâr Biriktirme Şekilleri

Rüzgâr biriktirme şekillerinden en yaygın olanları kumullardır. Kumullar, rüzgâr hızının azaldığı alanlarda kum yığınları şeklinde meydana gelirler.

                                        

                                                Kumul                                              

                                      http://upload.wikimedia.org

Rüzgâr yönünde uzanan kumul tepelerine boyuna kumul, rüzgâra dik yönde olanlara da enine kumul denir. Hilal biçimindeki enine kumullara da barkan adı verilmektedir.

                  

                                           Barkan             

               

 

Kumul alanlarına yakın yerlerde oluşan ince toz birikintilerine ise lös toprakları adı verilmektedir.

Rüzgâr erozyonu, tarım alanlarındaki verimli toprakları süpürmektedir. Bu nedenle, rüzgâr erozyonundan topraklarımızı korumamız gerekmektedir.

                http://www.cografyaogretmeni.org/galeri/data/media/6/wallpaper_lg.4.136.jpg

 

mehmet bekil

                                      

11473
0
0
Yorum Yaz