Google
İÇ KUVVETLER-2
07 02 2008

İÇ KUVVETLER-2

 

VOLKANİZMA

 

 Yerin derin kısımlardaki magmanın yerkabuğunun zayıf kısımlardan sıvı, gaz, ya da katı halde yeryüzüne çıkması olayına denir. Magma yeryüzüne çıktığında lav adını alır. Yeryüzünde veya yerin içinde soğuyup katılaştığında magmatik kayaları ve maden yataklarını oluşturur.

 

       VOLKAN KONİSİ: Lavların yeryüzüne çıktığı koni biçimindeki tepeye denir.

                                          

                                                                                                  Volkan Konisi

    

       BACA: Magmadan gelen düz, lav ve gazların yüzeye çıktığı yere baca denir.

       KRATER: Volkan konisinin tam tepesinde lavların yeryüzüne çıktığı huni biçimindeki çukurluğa denir. Eğer kraterler çeşitli patlamaların etkisiyle kalderalar ve mazılar oluşur.

                               

                                                                                           Krater

                                   http://www.fuerteventura-infos.de/fuerteventura-report/krater.jpg

       VOLKAN TÜFÜ: Volkanizma sonucu kül ve tüflerin yanardağ çevresinde birikmesiyle oluşan tabakaya denir.

 

                                      

                              Volkan Tüflerinde Peribacaları

                                        

 

NOT: Volkan tüfleri tarım açısından verimli toprakları meydana getirdiği için yanardağlar tehlike arz etmesine rağmen çevrelerinde yerleşmeler yaygındır. Ayrıca volkanların oluşturduğu kükürt yataklarından yararlanılır.

 

YERYÜZÜNDEKİ VOLKANLARIN DAĞILIŞI :

Dünyada aktif halde 450 volkan vardır. Bunların bulunduğu yerler jeolojik zamanlarda tektonik olaylara uğramış yerkabuğunun kırık, çatlak, geniş alanlardır.

1)Büyük okyanus çevresi: Bugünkü etkin volkanların 350’si burada bulunur.

2)Akdeniz Doğrultusu Ve Çevresi: Geri kalanlar burada yer alır. Bu şerit üzerinde birçok etkin yanardağ bulunur. Etna, Santorin gibi

 

TÜRKİYEDEKİ VOLKANLAR :

DOĞU ANADOLU : B.ve K. Ağrı , Tendürek , Nemrut , Süphan , Cilo

İÇ ANADOLU : Erciyes , Melendiz , Hasandağı , Karadağ , Karacadağ

KARADENİZ : Köroğlu Dağı

G.D.ANADOLU : Karacadağ

EGE : Kula ve çevresindeki 56 adet koni

 

SEİZMA (DEPREMLER)

Yerkabuğunda meydana gelen çeşitli salnım ve titreşim hareketlerine denir. Depremin süresi saniyelerle ifade edilirken etki dereceleri çok yüksektir. Depremler yeryüzünü en kısa sürede şekillendiren kuvvetlerdir.

 

 

    HİPOSANTR : Depremin yerin iç kısmında ilk oluştuğu yere denir. Yeni iç merkezdir.

 

 

EPİSANTR : Deprem dalgasının yeryüzüne ilk çıktığı yere denir. En şiddetli tahribat bundadır.

                                              

                                               Episantr: Dış  Merkez, Hiposantr İç Merkez

       http://www.iibf.deu.edu.tr/deprem/deprem_parametreleri_dosyalar/image001.gif

 

SİSMOGRAF : Depremlerin şiddetini ölçen alete denir .

İZOSEİST : Deprem dalgalarının aynı şiddetle olduğu noktaların birleşmesiyle elde edilen eğrilerdir.

DEPREM ÇEŞİTLERİ :

1)VOLKANİK DEPREMLER :

Volkanizma alanlarında magmanın geçtiği yerlerde sürtünmeden kaynaklanan ve şiddeti çok az olan depremlerdir.

2)ÇÖKÜNTÜ DEPREMLERİ :

 Kayatuzu kekler gibi kütlelerin yeraltı suları tarafından eritilmesiyle yeraltında oluşan mağaraların üzerindeki toprak katmanlarının çökmesi sonucunda oluşurlar.Etkileri ve şiddetleri azdır.Türkiye’de Karaman, Çankırı, Kırşehir ve Sivas çevrelerinde zaman zaman görülür.

3)TEKTONİK DEPREMLER :

Yeryüzünde en çok görülen ve en fazla hasara neden olan depremlerdir. Yerkabuğunun derinliklerinde basınçlar ve gerilimler sonucu oluşan yer değiştirmeler, oynamalar, kırılmalar bu gruptandır. Bugünkü depremlerin %80 i Tektonik depremlerdir.

TSUNAMİ: Okyanuslarda depremle, volkanik olaylar sonucu oluşan dev dalgalara denir.

                              

                                            Endenozyada Meydana Gelen Tsunami Dalgaları

                                          http://www.awitness.org/graphics/tsunami.jpg

 

RICHTER ÖLÇEĞİNE GÖRE DEPREMLER :

A-1-5 ARASI: Hafif şiddette olup can ve mal kaybına yol açmaz.

B-5-7 ARASI: Orta şiddette olup depreme dayanıklı olmayan yerlerde büyük can ve mal kaybına neden olur. Ülkemizde Burdur, Van, Erzurum, Erzincan, Kütahya, Çankırı, Lice, Dinar gibi depremler bu gruptandır.

C-7-9 ARASI : Çok şiddetli olup , her şeyi yerle bir eder. Ölçülebilen en şiddetli deprem 8.5 şiddetindedir. Çin.

D-9-12 ARASI: Yeryüzünün görünüşündeki değişmeler meydana getirir.

DEPREMİN ŞİDDETİ:

    a)Depremin şiddetine,

    b)Kütlenin eski ya da yeni oluşuna,

    c)Depremin süresine,

    d)depremin odak merkezine,

    e)Binaların yapı cinsine ve malzemesine

NOT: Deprem bölgeleri ile volkan kuşakları arasında paralellik vardır. Bu olanlar genç kıvrım kuşağına uyarlar. Bu olanlar yerkabuğunun hareketli olduğu yerlerdir.

YERYÜZÜNDEKİ DEPREM BÖLGELERİ:

§         Büyük okyanus ve çevresi

§         Antilerden başlayarak Akdeniz’den geçerek Türkiye’yi de içine alan ve Orta Asya’ya kadar uzanan şerit.

Dünyada depremden etkilenmeyen yerler

Kanada kalkanı, Finlandiya, Rusya, Sibirya ve Büyük Sahra

TÜRKİYEDEKİ DEPREMLER:

         Ülkemiz Akdeniz deprem kuşağında yer alır. Ülkemizin %60’ı faal deprem kuşağı üzerindedir. Depremler genelde kırık hatlarında yaygındır. Depremden en az etkilenecek yerler: Taşeli platosu, Konya Ovası, Mardin Eşiği, Karaman, Mersin, Ergene havzası ve Antalya çevresi.

        

                                                                           TÜRKİYE DEPREM HARİTASI

                                      Harita Kaynak: http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/bilgi/depharita1.gif

 

DEPREMDEN KORUNMA :

1-Yerleşim birimlerini sağlam yere kurmak.

2- İnşaatlarda sağlam malzeme kullanmak.

3- Çok katlı yapılardan kaçmak.

4-Yerleşim yerlerini deprem bölgeleri dışında seçmek.

 

 

 

mehmet bekil

1025
0
0
Yorum Yaz